Ana içeriğe atla

taze gül, taze para

 


Prof. Dr. Zekai Özdemir

"Taze gül taze para" deyimi, Roman edebiyatında ve kültüründe sıklıkla rastlanan bir ifadedir. Bu deyim, genelde bir şeyin yeni, taze ve değerli olmasına vurgu yapar. Aynı zamanda, hayatın geçiciliği ve fırsatların değerlendirilmesi gerektiği temasını da içerir.

Edebi tahlil açısından bu deyim bir kaç farklı cepheden şerh edilirse;

Anlam Derinliği: "Taze gül", gençlik, tazelik ve güzellik simgesi olarak algılanır. Bu, yaşamın en güzel dönemlerinin geçici olduğunu hatırlatırken, "taze para" ise yeni kazanımlar, zenginlik ve fırsatlara işaret eder. İkisi de yeniliği ve geçiciliği çağrıştırır.

Sembolik Anlam: Gül, aşkı ve romantizmi temsil ederken; para, maddi olanı ve güvenceyi sembolize eder. Bu bağlamda, hayatta hem ruhsal hem de maddi değerlerin önemli olduğunu ve bir denge sağlanması gerektiğini vurgular.

Kültürel Bağlam: Roman toplumu, tarihsel olarak zengin bir kültürel mirasa sahiptir ve bu deyim, günlük yaşamda ve ilişkilerde fırsatların ne kadar önemli olduğunu ifade eder. Roman insanının bakış açısını yansıtarak, hayatta fırsatları iyi değerlendirmek gerektiğini dile getirir.

Duygusal Ton: Deyim, hem bir nostalji hissi yaratır hem de geleceğe dair bir umut çizer. Yeni güzel şeylerin peşinden koşmanın önemi, hayata bakış açısını olumlu bir yönde teşvik eder.

Görüldüğü gibi  "taze gül taze para" deyimi, edebi anlamda yaşamın geçiciliği, fırsatları değerlendirme gerekliliği ve maddi-manevi değerlerin önemi üzerine derin anlamlar barındıran bir ifadedir. Bu tür deyimler, kültürel birikimin ve dilin zenginliğinin bir göstergesidir. 

“Taze gül, taze para” ifadesi, edebi anlamda yukarda ifade edildiği gibi yüzeyde bir tazelik ve yenilik imajı taşır, ancak bu deyimi felsefi, tasavvufi ve iktisadi açılardan derinlemesine ele aldığımızda çok katmanlı anlamlarla karşılaşırız. Bu kısa, ama özlü ifade; yaşamın maddi ve manevi yönlerine dair önemli ipuçları barındırır. Her bir disiplin açısından inceleyelim:

Felsefi Yorum

Geçicilik: Taze gül, güzelliği ve canlılığı temsil ederken, aynı zamanda doğanın döngüselliğini ve geçici yapısını da hatırlatır. Her şeyin bir sonu olduğu, güzelliklerin ve mutlulukların geçici olduğu fikri, felsefi açıdan varoluşsal sorgulamalara yol açabilir. İnsanların yaşamındaki anlık mutluluklar ve güzellikler, kalıcı değil, geçici birer deneyimdir.

Felsefi açıdan “taze gül, taze para” ifadesi, geçici ve daimi olanın bir karşılaştırmasıdır. Gülün tazeliği, yaşamın geçiciliğini, değişkenliğini ve sürekli yenilenme ihtiyacını simgelerken, “taze para” ifadesi maddi dünyanın geçici tatminlerinin bir sembolü olarak yorumlanabilir. Paranın “tazeliği” onun anlık değerini ve sürekli değişken doğasını gösterir; tıpkı gülün solması gibi, para da sürekli el değiştirir, kalıcı değildir. Felsefi anlamda bu, hayatın maddi boyutuna sıkı sıkıya bağlı kalmaktan ziyade, geçici unsurların farkında olarak onlara daha üst bir anlam kazandırma arayışını ifade edebilir. Felsefi açıdan, "taze gül" ve "taze para" ifadesi, geçiciliği ve sürekliliği simgeleyen iki kavram olarak değerlendirilebilir. 

Süreklilik ve Değer: "Taze para" ise, ekonomik değer ve geçerliliği simgeler. Paranın değeri, zamanla değişebilir; ancak ekonomi içindeki rolü ve işlevi önemli bir süreklilik taşır. Para, insan ilişkilerinde, toplumsal yapı içerisinde bir değişim aracı olarak hizmet eder. Ancak, paranın değerinin de geçici olabileceği, ekonomik dalgalanmalarla birlikte zamanla değişebileceği gerçeği, insanın yaşamındaki maddi değerlerin de sürekli bir sorgulama sürecinde olduğunu gösterir.

Burada bir başka felsefi yorum da zaman kavramı etrafında şekillenir. Gül ve para, zamanın içinde var olan ve zamanla değişen şeylerdir. “Taze” sıfatı, şeylerin en ideal, en değerli olduğu anı tanımlar, ancak bu an geçici ve hızla tükenebilir. Bu bağlamda ifade, insan hayatındaki maddi ve manevi hedeflerin zamanla yıprandığını, anı yakalamanın önemini ve aynı zamanda kalıcı olanı arama gerekliliğini vurgular.

Tasavvufi Yorum

Tasavvufi açıdan bakıldığında, “taze gül” Allah’ın yaratılışındaki güzelliği ve ilahi tecelliyi sembolize edebilir. Gül, Sufi geleneğinde aşkın ve ilahi güzelliğin simgesi olarak kabul edilir. Tazeliği, aşkın yeni ve saf halini, Allah’a duyulan taze ve diri aşkı temsil eder. Buradaki tazelik, Allah’a yakın olmanın, ona yönelik aşkın diri tutulması gerektiğine işaret eder. Aşk tazeliğini yitirdiğinde, insanın manevi yolculuğunda duraklama meydana gelir; ancak sürekli yenilenen bir aşk, insanı Allah’a yaklaştırır.

“Taze para” ise burada daha sembolik ve metaforik bir anlam taşır. Para, dünyayı, maddi kazanımları ve dünyevi bağları temsil edebilir. Tasavvuf, dünya nimetlerine aşırı bağlı kalmanın insanı ilahi aşktan uzaklaştırdığına inanır. Para gibi maddi şeyler, sürekli bir arayış, tatmin edilmesi zor bir açlık yaratır. Sufi düşüncede, taze para peşinde koşmak, insanı fani olana bağlar ve baki olana ulaşmasını engeller. Tasavvufi bağlamda, taze gül Allah’a duyulan aşkı ifade ederken, taze para dünyevi hırsları ve geçici zevkleri temsil eder; bu iki kavram arasında bir gerilim vardır. Gerçek Sufi, taze para yerine taze güle (ilahi aşka) yönelir.

İktisadi Yorum

İktisadi açıdan ise “taze gül, taze para” ifadesi daha somut bir boyutta yorumlanabilir. “Taze gül”, bir ürünü ya da bir malı simgelerken, “taze para”, bu ürünün ekonomik karşılığı, kazancı temsil eder. İktisadi bir bakışla, malın tazeliği, pazardaki değerini belirler. Taze bir ürün, pazarda daha fazla talep görür ve dolayısıyla daha yüksek bir kazanç sağlar. Bu anlamda “taze gül, taze para”, piyasadaki arz-talep dengesini, bir ürünün değerinin zamana bağlı değişimini ve ticari malın ekonomik döngüsünü ifade eder. Taze Gül: Ekonomideki sürdürülebilirlik ve tazelik kavramı, ürünlerin kalitesi ve tüketici talepleri açısından değerlendirilebilir. "Taze gül", kaliteli ve taze ürünlerin önemini vurgular. Ekonomik sistemde, taze ve kaliteli ürünlerin talep görmesi, ekonomik büyüme ve sürdürülebilirlik açısından kritik bir rol oynar. 

Ekonomik bir bağlamda, tazelik hem malın hem de paranın değerini belirler. Eskiyen, bozulmaya yüz tutmuş bir gülün pazardaki değeri nasıl düşerse, eski ve değerini yitirmiş para da aynı şekilde ekonomik döngüde etkinliğini kaybeder. “Taze para”, dolaşımda olan, değerli ve kullanışlı parayı temsil eder. Bir malın ya da hizmetin ekonomik karşılığı olan “para”, ancak mal tazeyken, yani tüketiciye hitap ettiği an en yüksek değeri taşır. Ekonomik açıdan bu, sürekli yenilik ve tazelik arayışının gerekliliğini gösterir. Taze Para: Para, ekonomik ilişkilere yön veren bir araçtır. "Taze para", piyasada dönen yeni parayı, yatırım fırsatlarını ve ekonomik canlılığı simgeler. Ancak, para kazanmanın ve harcamanın ötesinde, paranın nasıl kullanıldığı, kaynakların verimli yönetimi ve tasarruf etme bilinci gibi konular da önemlidir. Ekonomik istikrar, sadece taze paranın varlığı ile değil, aynı zamanda bu paranın nasıl değerlendirildiği ile de bağlantılıdır.

Aynı zamanda bu ifade, sermaye ve üretkenlik arasındaki ilişkiyi de simgeler. Bir ekonomi, yenilik ve üretkenlik üzerine kurulduğunda, sermaye ve para akışı da sürekli olarak yenilenir. Ürünler eskidikçe, talep azalır ve bununla birlikte ekonomik hareketlilik yavaşlar. İktisat, sürekli dinamizmi ve yenilenmeyi talep eden bir sistemdir; “taze gül” bu dinamizmi, “taze para” ise bu dinamizmin ekonomik karşılığını ifade eder.

Koşacak; ”Taze gül, taze para” ifadesi, hem maddi hem de manevi anlamda çok katmanlıdır. Felsefi olarak, geçici ve kalıcı olan arasındaki gerilimi; tasavvufi olarak dünyevi arzular ile ilahi aşk arasındaki farkı; iktisadi olarak ise tazelik ve yenilik arayışının ekonomik döngüdeki önemini ifade eder. Bu kısa ifade, insan yaşamının her boyutunda, hem maddi hem de manevi düzlemlerde anlam taşıyan derin bir bakış açısını yansıtır.

Yazının ilham aldığı konuşma: https://www.instagram.com/reel/C_3osBoA51j/?utm_source=ig_web_button_share_sheet&igsh=ZDNlZDc0MzIxNw==  

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

yaşar nezihe bükülmez, hayatı-şiirleri

  YASAR NEZIHE BÜKÜLMEZ (Yaşar Nezihe Hanım) (17 Ocak 1880 - 5 Kasım 1971) İstanbullu şair, altı yaşındayken annesini kaybeder. İzin almaksızın bir yıl süreyle okula gittiği için babası tarafından evden kovulunca okuldan ayrılmak zorunda kalır. Üç kez evlenir. Üç oğlundan ikisini yitirince, kendisini hayatta kalan tek oğluna adar. Küçük yaşta şiir yazmağa heveslenir. İlk şiirleri “Malumat ve Terakki” ile “Nazikter” dergilerinde Mazlume, Mahmure, Mehcure imzalarıyla yayımlanır. İki kez intihara kalkışır. Şiirlerinde ekmek mücadelesini dile getirdi ve dönemin toplumsal sorunlarına eğildi. Ezilen insanların sorunlarını kendi sorunu olarak gördü; işçiye ve eylemlerine sahip çıktı ve bu nedenle işçi eylemlerini destekleyici şiirler de yazdı. Amele Cemiyeti’ne üye oldu. Şiirlerine el konulan ilk kadın şairdir. Şiirleri Kadınlar Dünyası Dergisi'nde sıkça yayınlandı. Şarkılar da yazdı. 17 sene Esirgeme Derneği’ne iş işlemiş. Şark Eşya Pazarı’nda(1), Darphane'de çalışmış. Hi...

cumhuriyet meselesi

Tepeden aşağıya doğru devlete ve topluma yeni bir biçim verme projesi olarak hayata geçmiş olan cumhuriyet fikri, aradan geçen 101 yıla rağmen toplumun bir çok dindar-muhafazakar damarında halen oldukça düşük bir nabızda atmaya devam ediyor. Bunun en önemli nedenlerinden biri, nizam-ı kadim adı verilen, en az bin yıldır tahkim etmiş ve son bir kaç asırdır üzerinde çivi bile oynatılmasına bilinçli biçimde karşı çıkmış bir zihniyetin her halükarda ve ısrarla galip geldiğini düşünüyor olagelmesi sayılabilir. Zira, kılcallarda büyük bir titizlikle, olanca temkinlilik haliyle ve idris küçükömer usta’nın deyimiyle doğucu-abdülhamitçi rotada ilerlemeye devam eden bu paradoksal hal, okumuş bazı kesimlerin zihinlerini de esaret altına almaya devam ediyor. Oysa “Alternatifiniz neydi beyler” diye yöneltilecek bir sorunun muhtemelen berrak bir cevabı yok. Hilafet, şeriat, saltanat ya da bunların herhangi bir kombinasyonunu savunmak için hem hikayenin başında hem de günümüzde elimizde yeterli kanıt...

Konya'da Kürt Var mı?

imam hatip ortaokulda iken sınıfımıza aksanı bizden farklı iki çocuk geldi, biri kulu'dan diğeri cihanbeyli'den gelen kürt arkadaşlarımızdı bunlar. cihanbeyli'li olan ağabeyli köyünden diğer arkadaşımız kulu akyaka'dandı. aklımda nasıl kalmışsa köylerine kadar hatırlıyorum. cihanbeylili olan, ibrahim akyel adında karizmatik matematik öğretmenimizin hemşehrisi idi aynı zamanda. "kimse bize dokunmaz" diye düşünmüş olmalıyım ki cihanbeylili arkadaş, matematik sınavında yazılı kağıdımı göstermemi istedi sınav esnasında. ben de arka sıradan çok fazla çekiştirince "hır gür çıkmasın" diye sınav esnasında kağıdımı gösterdim. ertesi gün ibrahim hoca geldi ve farklı iki öğrenciden kağıtlarımızı karşılaştırmalarını istedi. sanırım bu öğrencilerden birisi de, sınıfın parlak öğrencilerinden ve hali hazırda selçuklu belediye başkanı olan, halen irtibat halinde olduğumuz ahmet pekyatırmacı dostumuz idi. konumuza dönersek; bizim adil sağ olsun bende noktasına kadar ...